โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำทอนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ  จังหวัดอุดรธานี

ข้อมูลพื้นฐาน

                 เมื่อวันที่  1  ธันวาคม  2535  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ได้เสด็จพระราชดำเนินทรงนมัสการพระราชนิโรธรังสีคัมภีร์ปัญญาวิศิษฎ์

  (หลวงปู่เทสก์  เทสรังสี)  ณ  วัดหินหมากเป้ง  ตำบลด่านศรีสุข  อำเภอศรีเชียงใหม่  และทรงเยี่ยมราษฎร  อำเภอศรีเชียงใหม่  จังหวัดหนองคาย

  และได้ทรงมีกระแสพระราชดำรัสว่าหมู่บ้านดอนขนุน  ตำบลด่านศรีสุข  และบ้านวังน้ำมอก  ตำบลพระพุทธบาท อำเภอศรีเชียงใหม่  จังหวัดหนองคาย

  และหมู่บ้านอื่นๆ  ที่ตั้งอยู่ใกล้ป่าต้นน้ำลำน้ำทอน  สมควรที่จะพัฒนาหมู่บ้าน  พัฒนาอาชีพของราษฎรหมู่บ้านให้มั่นคง  เพื่อป้องกันไม่ให้ราษฎรเข้าไป

บุกรุกทำลายป่าต้นน้ำดังกล่าว  และสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ  (สำนักงาน  กปร.)

 ได้แจ้งให้จังหวัดหนองคายทราบว่า  พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ได้ทรงพระราชทานพระราชดำริในการพัฒนาแหล่งน้ำในบริเวณดังกล่าวเพิ่มเติมว่า

 ควรพิจารณาวางโครงการและก่อสร้างอ่างเก็บน้ำต่างๆ  ตามโครงการพัฒนาลุ่มน้ำทอน  เพื่อจัดหาน้ำช่วยเหลือพื้นที่เพาะปลูกจำนวนหลายหมู่บ้าน

 ของอำเภอศรีเชียงใหม่  อำเภอสังคม  จังหวัดหนองคาย  และอำเภอบ้านผือ  จังหวัดอุดรธานี

                        ต่อมา  เมื่อวันที่  2  กรกฎาคม  2536  จังหวัดอุดรธานี  จึงได้จัดทำโครงการพัฒนาต้นน้ำ     ภูย่าอู่  อันเนื่องมาจากพระราชดำริ

  ป่าสงวนแห่งชาติ  ป่านายูง–น้ำโสม  เพื่อผนวกกับโครงการพัฒนาพื้นที่ ลุ่มน้ำทอน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ  จังหวัดหนองคาย  มีระยะเวลาดำเนินการ

เบื้องต้นของโครงการ  เป็นเวลา  5  ปี  (เริ่มปีงบประมาณ  2537 - 2541)  ขอรับการสนับสนุนงบประมาณไปยังสำนักงาน  กปร.

 เมื่อวันที่  11  เมษายน  2537  สำนักงบประมาณ  จึงได้อนุมัติให้จังหวัดอุดรธานีดำเนินโครงการนี้ตั้งแต่        ปี พ.ศ. 2537  เป็นต้นมาจนถึงปัจจุบัน 

รวมระยะเวลาดำเนินการเบื้องต้น 5  ปี (พ.ศ. 2537-2541)  โดยได้ดำเนินกิจกรรมที่สำคัญดังนี้

        1.งานป้องกันรักษาป่าไม้และไฟป่า

        2.งานปลูกป่า 

        3.งานบำรุงรักษา 

       4.งานปลูกไม้ใช้สอย

       5.งานบำรุงป่าไม่ใช้สอย 

       6.งานปลูกป่าสาธิตระบบวนเกษตร 

       7.งานเพาะชำกล้าไม้

       8.งานจัดทำฝายต้นน้ำ

             พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ภูมิพลอดุลยเดชมหาราช

    ทรงพระราชทานพระราชดำริ  รวม  2  ครั้ง  ดังนี้

1.“..หมู่บ้านวังน้ำมอก  บ้านดอนขนุน  บ้านภูพนังม่วงและบริเวณหมู่บ้านอื่น ๆ

บริเวณที่ตั้งอยู่ใกล้ป่าต้นน้ำห้วยทอน  สมควรที่จะพัฒนาแหล่งน้ำ  เพื่อช่วยให้เกษตรกรมีน้ำในการเพาะปลูกพัฒนาอาชีพของราษฎรให้มั่นคง

อย่างต่อเนื่องและพัฒนาหมู่บ้านในการช่วยเหลือราษฎรในรูปหมู่บ้านป่าไม้ เพื่อป้องกันไม่ให้ราษฎรเข้าไปบุกรุกตัดไม้ทำลายป่า

ในพื้นที่ต้นน้ำลำธาร..” (1  ธันวาคม  2535)

                                     2.“..ให้เร่งรัดหน่วยงานที่รับผิดชอบ  โครงการพระราชดำริห้วยหินสิ่วและห้วยทอนให้เห็นผลโดยเร็วโดยเฉพาะพื้นที่

ที่ยังสมบูรณ์ด้วยป่าไม้  สมควรที่จะให้มีการบำรุงรักษาป่าไม้ให้อยู่ในสภาพอุดมสมบูรณ์เป็นไปตามธรรมชาติ เพื่อสืบทอดเจตนารมณ์

ของพระราชนิโรธรังสีคัมภีร์ปัญญาวิศิษฏ์..”  (8  มกราคม  2539)

 อำนาจหน้าที่

                 1.ป้องกันและอนุรักษ์ป่าต้นน้ำมิให้ถูกทำลายต่อไป 

                2.เพื่อจัดที่ดินทำกินและที่อยู่อาศัยในเขตป่าสงวนแห่งชาติป่านายูง – น้ำโสม ให้มีสิทธิทำกินอยู่ ถูกต้องตามมกฎหมาย

                3.ปรับปรุงป่าสงวนแห่งชาติและสิ่งแวดล้อมที่เสื่อมโทรม  ให้มีความอุดมสมบูรณ์  มีความสมดุล โดยวิธีการส่งเสริมและพัฒนาป่าชุมชน

                      ในแนวทางของวนศาสตร์ชุมชน 

                4.  เพื่อส่งเสริมและพัฒนา  อาชีพราษฎรในรูปแบบวนเกษตร  และโครงการหมู่บ้านพิทักษ์ป่ารักษาสิ่งแวดล้อม

                5.  เพื่อส่งเสริมจิตสำนึกของราษฎรในพื้นที่  ให้มีความรักและหวงแหนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม  โดยการประชาสัมพันธ์ 

                     สร้างเสริมความรู้  ความเข้าใจ  ให้กับราษฎร  เน้นให้ทราบว่าราษฎรเป็นผู้มีความสำคัญในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

                     และสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่นของตน

               6.  เพื่อประสานงานการพัฒนาท้องถิ่น  โดยร่วมกับหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

พื้นที่รับผิดชอบ

                   ป่าสงวนแห่งชาติ  ป่านายูง – น้ำโสม  บริเวณภูย่าอู่  ท้องที่ตำบลคำด้วง  อำเภอบ้านผือ  จังหวัดอุดรธานี  มีศูนย์กลางของโครงการฯ 

อยู่ที่บ้านตาดน้ำพุ  หมู่ที่ 8  เนื้อที่โครงการฯ  75,000  ไร่  ครอบคลุมพื้นที่ป่าต้นน้ำภูย่าอู่  ซึ่งเป็นเขตป่าอนุรักษ์ตามมติคณะรัฐมนตรี

วันที่  10 – 17  มีนาคม  2535

มีอาณาเขตดังนี้

                        ทิศเหนือ            จดภูนกกะบา                 อำเภอสังคม                   จังหวัดหนองคาย

                        ทิศใต้                จดเขาขาด                     อำเภอบ้านผือ                 จังหวัดอุดรธานี

                        ทิศตะวันออก     จดลำห้วยไฮ                   อำเภอศรีเชียงใหม่           จังหวัดหนองคาย

                        ทิศตะวันออก     จดแนวเขตภูพาน            อำเภอน้ำโสม                 จังหวัดอุดรธานี

            สภาพภูมิประเทศเป็นภูเขาและเนินเขาสลับกันไป  มียอดเขาภูย่าอู่  สูงประมาณ  588  เมตรจาก ระดับน้ำทะเล  เป็นแหล่งกำเนิดลำห้วยหลายสาย

 ได้แก่  ลำห้วยตะคองใหญ่  ห้วยน้ำม้า  ห้วยเตาไห  ห้วยถ้ำช้าง  ห้วยโคกมอก  ห้วยตาดโตด  ห้วยทราย  และน้ำตกยูงทอง  ลักษณะดินและหิน

เป็นดินร่วนปนทราย  มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ  ส่วนหินเป็นหินปนทราย  

           ชนิดและสภาพป่า  เป็นป่าเต็งรังผสมป่าดิบแล้ง  พันธ์ไม้ที่ขึ้นประกอบด้วย  เต็ง  รัง  เหียงกระบาก  ตะเคียนทอง  มะค่าโมง  ประดู่แดง

 การแพร่พันธุ์เป็นไปตามธรรมชาติ  สภาพป่าบางแห่งได้มีราษฎรบุกรุกแผ้วถางป่า  เพื่อทำไร่มันสำปะหลัง  พืชไร่อื่นๆ  และตั้งแต่ปี  2547  เป็นต้นมา 

ได้มีการปลูกยางพาราตลอดจนมีการลักลอบตัดไม้  แปรรูปไม้เพื่อจำหน่ายและไว้ใช้สอยในครัวเรือน

          เส้นทางคมนาคม  จากจังหวัดอุดรธานีไปตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข  2  (อุดรธานี - หนองคาย)  ถึงบริเวณแยกบ้านดงไร่ 

ไปตามเส้นทางหมายเลข  2021  (ดงไร่ – บ้านผือ) จนถึงบ้านกลางใหญ่ตำบลกลางใหญ่  อำเภอบ้านผือ  จึงเลี้ยวขวาไปตามเส้นทาง

บ้านกลางใหญ่ – ศรีเชียงใหม่  จนถึงบ้านนางิ้ว  ตำบลตำด้วง  เลี้ยวซ้ายไปตามเส้นทาง  รพช. 3096  นางิ้ว – ลาดหอคำ  โดยผ่านหมู่บ้านต่าง ๆ

ประกอบด้วยบ้านนางิ้ว  บ้านคำด้วง  บ้านสระคลองพัฒนา  บ้านห้วยศิลาผาสุข  และสิ้นสุดที่บ้านตาดน้ำพุ  ซึ่งเป็นที่ตั้งโครงการฯ  รวมระยะทาง  100 กิโลเมตร

 สภาพพื้นที่ทุรกันดารบางช่วง

           สภาพเศรษฐกิจและสังคม  ราษฎรส่วนใหญ่ยากจน  มีอาชีพทำไร่ทำนา  เก็บหาของป่าและรับจ้าง  ต้องการความช่วยเหลือจากทางราชการ

ในการพัฒนาแหล่งน้ำ  อาชีพ  และสาธารณูปโภคที่จำเป็น

ข่าวสารล่าสุดจากส่วนประสานงานโครงการพระราชดำริ

  • โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำทอนฯ จ.อุดรธานี สบอ.10 (อุดรธานี) วันที่ 20 ส.ค.2561 ปฏิบัติภารกิจ ดังนี้

  • โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำทอน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดอุดรธานี ได้ดำเนินการประดับพระฉายาลักษณ์ จัดสถานที่ลงนามถวายพระพรสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร

  • โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำทอนอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จ.อุดรธานี เข้าร่วมกิจกรรมโครงการประชารัฐร่วมใจปลูกต้นไม้ให้แผ่นดินเนื่องในวันต้นไม้ประจำปีของชาติ พ.ศ. 2561

  • โครงการพัฒนาพื้นที่ลุ่มน้ำทอน อันเนื่องมาจากพระราชดำริ จังหวัดอุดรธานี ให้การต้อนรับพลตรีศุภชัย ศุภเมธี รองผอ.กอรมน. จ.อุดรธานี พร้อมคณะ

เข้าดูทั้งหมด

ข่าวสารอื่นๆจากสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 10 อุดรธานี