1.ชื่อโครงการ

โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริป่าดงภูพาน จังหวัดสกลนคร/มุกดาหาร

2.ประเภทโครงการ

โครงการขยายผล  เป็นโครงการที่ได้น้อมนำแนวพระราชดำริมาดำเนินการ

3.พระราชดำริ

  •  

4. หน่วยงานเจ้าของโครงการ

โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริป่าดงภูพาน จังหวัดสกลนคร/มุกดาหาร

กลุ่มประสานงานโครงการพระราชดำริ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 10 (อุดรธานี)  

กรมอุทยานแห่งชาติ  สัตว์ป่า  และพันธุ์พืช

5. ที่ตั้ง / ขอบเขตพื้นที่ดำเนินการ

โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ  ป่าดงภูพาน จังหวัดสกลนคร / มุกดาหาร                       

มีพื้นที่รับผิดชอบทั้งสิ้น  263,567  ไร่    คือ

     1. พื้นที่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ 8 แปลง เนื้อที่ 50,625 ไร่ แบ่งออกเป็นป่าภูล้อมข้าว-ป่าภูเพ็ก เนื้อที่ 8,750 ไร่,ป่าดงภูพาน เนื้อที่ 41,875 ไร่

     2. พื้นที่ในเขตอุทยานแห่งชาติภูผายล เนื้อที่ 212,942 ไร่

หมู่บ้านเป้าหมายในการดำเนินงาน

โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ  ป่าดงภูพาน  จังหวัดสกลนคร / มุกดาหาร  หมู่บ้านเป้าหมาย  จำนวน  14  หมู่บ้าน  ได้แก่

ลำดับที่

ชื่อหมู่บ้าน

หมู่ที่

ตำบล

อำเภอ

จังหวัด

1

บ้านมะนาว                   

2

พังแดง

ดงหลวง

มุกดาหาร

2

บ้านพังแดง

1

พังแดง

ดงหลวง

มุกดาหาร

3

บ้านกกตูม

1

กกตูม

ดงหลวง

มุกดาหาร

4

บ้านเกษตรสมบูรณ์

14

กกตูม

ดงหลวง

มุกดาหาร

5

บ้านกกกอก

2

กกตูม

ดงหลวง

มุกดาหาร

6

บ้านขัวสูง

5

กกตูม

ดงหลวง

มุกดาหาร

7

บ้านกวนบุ่น

5

จันทร์เพ็ญ

เต่างอย

สกลนคร

8

บ้านโพนตูม

4

ก้านเหลือง

นาแก

นครพนม

9

บ้านนาผือ

8

คำพี้

นาแก

นครพนม

10

บ้านกลาง

6

คำพี้

นาแก

นครพนม

11

บ้านยางคำ

4

หนองบ่อ

นาแก

นครพนม

12

บ้านดงขวาง

5

หนองบ่อ

นาแก

นครพนม

13

บ้านดงขวาง

11

หนองบ่อ

นาแก

นครพนม

14

บ้านโพนงาม

6

หนองบ่อ

นาแก

นครพนม

6. ความเป็นมา

               โครงการพัฒนาป่าไม้  ตามแนวพระราชดำริป่าดงภูพาน จังหวัดสกลนคร/ มุกดาหาร  เป็น 1  ใน 6  ของโครงการที่กรมอุทยานแห่งชาติ  สัตว์ป่า และพันธุ์พืช  ได้จัดตั้งขึ้น มีแนวคิดที่จะนำแนวพระราชดำริด้านการพัฒนาป่าไม้ไปขยายผล  เพื่อพัฒนาไปยังพื้นที่อื่น ๆ ที่มีปัญหาด้านการทำลายทรัพยากรป่าไม้เป็นริเวณ             กว้างเพื่อทำไร่เลื่อนลอยในฤดูร้อนจะเกิดไฟป่าสร้างความเสียหายแก่ทรัพยากรป่าไม้  และสัตว์ป่า น้ำที่ใช้อุปโภคบริโภคมีไม่เพียงพอ ส่วนในฤดูฝนจะเกิดน้ำป่าไหลหลาก ชะล้างหน้าดิน  ไหลลงสู่พื้นล่างสร้างความเสียหายแก่พื้นที่การเกษตร  และบางพื้นที่เกิดการพังทลายของดินซึ่งมีผลกระทบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของชุมชนจำเป็นต้องได้รับการจัดการและฟื้นฟูโดยเร็วซึ่งกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่าและพันธุ์พืช ถือเป็นหน่วยงานภาครัฐรายแรกที่ริเริ่มโครงการดังกล่าวขึ้น อีกทั้งปี  2550 เป็นปีมหามงคล เฉลิมพระชนมายุครบ 80 พรรษา กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช จึงได้ทำการสำรวจพื้นที่และมีการวางแผนจัดทำโครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ  เพื่อถวายแด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ  ในปีมหามงคลเฉลิมพระชนมายุครบ 80 พรรษา โดยน้อมนำแนวพระราชดำริที่เกี่ยวข้องกับงานด้านป่าไม้ อาทิ การจัดทำฝายชะลอความชุ่มชื้น(Check Dam) ซึ่งสร้างขวางกั้นทางเดินของลำน้ำ โดยปกติมักจะกั้นลำห้วยขนาดเล็ก ในบริเวณที่เป็นต้นน้ำหรือพื้นที่ที่มีความลาดชันสูง  ฝายชะลอความชุ่มชื้นนี้ทำให้ต้นไม้สามารถดำรงชีพอยู่ได้ และหากช่วงที่น้ำไหลแรงก็สามารถชะลอการไหลของน้ำห้ช้าลง และกักเก็บตะกอนไม่ให้ไหลลงไปในบริเวณ

             ลุ่มน้ำตอนล่าง  การปลูกไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4  อย่าง   ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว  ฯ  ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ  พระราชทานพระราชาธิบาย ถึงประโยชน์ในการปลูกป่า ตามพระราชดำริว่า  การปลูกป่า 3 อย่าง แต่ให้ประโยชน์ 4 อย่าง ซึ่งได้แก่ ไม้ผล ไม้สร้างบ้าน และไม้ฟืนนั้น สามารถให้ประโยชน์ได้ถึง  4 อย่าง คือนอกจากประโยชน์ในตัวเองตามชื่อแล้ว ยังสามารถให้ประโยชน์ที่ 4  ซึ่งเป็นข้อสำคัญ   คือ สามารถช่วยอนุรักษ์ดินและน้ำลำธารด้วย  ” งานพัฒนาแหล่งอาหารชุมชนที่ทรงมีพระประสงค์ให้มีแหล่งอาหารตามธรรมชาติ  เพื่อให้ราษฎรดูแลและเก็บเกี่ยวผลผลิตไปเป็นอาหารของชุมชน  โดยการปลูกพืชอาหารที่มีอยู่ในธรรมชาติไว้ในพื้นที่ใกล้ๆ ชุมชน  มาพัฒนาในพื้นที่โครงการฯ ต่างๆ อย่างเป็นรูปธรรม

              โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ  ป่าดงภูพาน จังหวัดสกลนคร/ มุกดาหาร จึงจัดตั้งขึ้นโดยมุ่งเน้นการอนุรักษ์ และฟื้นฟูป่าไม้ที่เสื่อมโทรมให้มีความอุดมสมบูรณ์   โดยเน้นการมีส่วนร่วมของราษฎร ตลอดจนการสร้างจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ และพัฒนาคุณภาพชีวิตของราษฎรในโครงการพระราชดำริให้ดีขึ้น โดยมีแผนดำเนินงานและภารกิจต่าง ๆ ประกอบด้วย การปลูกป่าทั่วไป, ฝายต้นน้ำแบบผสมผสาน, งานพัฒนาแหล่งอาหารชุมชน, สร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ธรรมชาติ, พัฒนาคุณภาพชีวิตราษฎร, การปลูกไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง เป็นต้น

7. วิสัยทัศน์

                          ลุ่มน้ำก่ำสมบูรณ์   เกื้อกูลชุมชน

8. วัตถุประสงค์

     1. เพื่อการอนุรักษ์  ฟื้นฟูสภาพป่า ให้อุดมสมบูรณ์อย่างยั่งยืน

     2. เพื่อประโยชน์ในการอนุรักษ์ดิน และน้ำ

     3. เพื่อเอื้อประโยชน์ต่อชุมชน  หมู่บ้าน

     4. เพื่อเป็นแหล่งศึกษา วิจัย  เรียนรู้ระบบนิเวศป่าต้นน้ำ

     5. เพื่อส่งเสริม สนับสนุนการมีส่วนร่วมขององค์กรท้องถิ่น  ชุมชน  หมู่บ้าน  ในด้านการบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ และน้ำ  ตามสิทธิที่พึงมีและที่จะได้รับอย่างเป็นธรรม

เป้าหมาย

1. พื้นที่ป่าต้นน้ำได้รับความคุ้มครองป้องกัน อนุรักษ์ ฟื้นฟู ให้มีระบบนิเวศป่าต้นน้ำที่ดี สามารถเอื้ออำนวยต่อผลผลิตของป่าไม้ น้ำ ในปริมาณที่เพียงพอเหมาะสมคุณภาพ

     2. ชุมชน ประชาชน ได้รับประโยชน์และเห็นความสำคัญของทรัพยากรป่าไม้และน้ำ รวมทั้งได้มีโอกาสเข้ามามีบทบาทในการร่วมบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้ และน้ำในพื้นที่ อันก่อให้เกิดความสัมพันธ์อันดี     ความเข้าใจระหว่างหน่วยงาน และประชาชนในพื้นที่

     3. ชุมชน ประชาชน ในพื้นที่สามารถอยู่ร่วมกันกับป่า ได้อย่างเกื้อกูลกันในการดำรงวิถีชีวิตที่ดีงามและเหมาะสมในลักษณะของหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

   9. ระยะเวลาดำเนินการ

            ตั้งแต่ พ.ศ. 2549 – กำลังดำเนินการ (ปัจจุบัน)

10. ข้อมูลพื้นฐาน

สภาพภูมิประเทศและสภาพพื้นที่ทั่วไป

          สภาพพื้นที่ทั่วไปเป็นที่ลาดชันเชิงซ้อน  ( SC )   Slope   complex    มีลักษณะเป็นภูเขา หรือเทือกเขา (เทือกเขาภูพาน)   มีความลาดชันมากกว่า  35% จุดสูงสุดมีความสูง ประมาณ  789 เมตร   ทอดตัวลาดลงตามแนวทิศตะวันตกและทิศตะวันออก

    ลักษณะทางกายภาพ

               ทรัพยากรป่าไม้ สภาพป่าเป็นป่าเบญจพรรณผสมป่าเต็งรัง  ประกอบด้วยพรรณไม้ที่มีการผสมผสานกันระหว่างไม้ผลัดใบและไม้ที่ไม่ผลัดใบในอัตราที่ใกล้เคียงกัน   ไม้ผลัดใบมักมีการเปลี่ยนใบค่อนข้างสูงในช่วงฤดูแล้ง   แต่เรือนยอดยังรักษาความเขียวได้โดยตลอด   พรรณไม้ที่พบ  ได้แก่  พะยูง มะค่าโมง  ยางนา  กระบาก  พะยอม    ตะแบก  ประดู่  ชิงชัน  เต็ง  รัง  พลวง แดง  เปล้าเงิน  กระบก  สัตตบรรณ  มะค่าแต้  นนทรี  ตระเคียนทอง  คูณ  เป็นต้น

              ทรัพยากรสัตว์ป่าที่พบ  ได้แก่  หมูป่า  นก  ตุ๊กแก  งู  ไก่ป่า  กระแต  กระรอก

ทรัพยากรดิน  ที่พบแบ่งออกเป็น

                        ดินร่วน – ดินร่วนปนทราย  ส่วนใหญ่จะอยู่บริเวณที่ราบลุ่มน้ำ

                        ดินร่วน – ดินร่วนปนทราย เป็นดินบริเวณที่ราบสูงทั่วไป มีความอุดมสมบูรณ์ต่ำ

                        ดินร่วนปนทราย  ส่วนใหญ่เป็นดินพื้นภูเขาสูงและที่ลาดชัน ความอุดมสมบูรณ์ต่ำ

                       ทรัพยากรหิน   เป็นหินชุดโคราช  ประกอบด้วย หินทราย  หินทรายแป้ง และหินดินดาน

สภาพเศรษฐกิจสังคม

              หมู่บ้านเป้าหมาย 14 หมู่บ้านท้องที่ 3 ตำบล ในเขต 3 อำเภอ อาชีพส่วนใหญ่ประกอบการเกษตรกรรม รายได้เฉลี่ยต่อหัวประมาณ  25,000 – 30,000 บาทต่อปี

   สภาพภูมิอากาศ

              ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ที่ได้รับอิทธิพลจากมรสุม 2 ลูก คือ มรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และมรสุมตะวันตกเฉียงเหนือ  มีปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย 1,635.81 มิลลิเมตรต่อปี อุณหภูมิเฉลี่ย 26.47  องศาเซลเซียส  ความชื้นสัมพัทธ์เฉลี่ยรายเดือน 67 % ซี่งมีลักษณะอากาศ  ดังนี้

              ฤดูฝน  จะเริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม  เรื่อยไปจนถึงปลายเดือนตุลาคม  และฝนจะทิ้งช่วงเสมอในช่วงมิถุนายนถึงเดือนสิงหาคม ในช่วงปลายฝนมักจะมีพายุดีเปรสชั่นพัดผ่าน

              ฤดูหนาว อุณหภูมิจะเริ่มต่ำลงตั้งแต่เดือนตุลาคม และสิ้นสุดประมาณเดือนกุมภาพันธ์

              ฤดูร้อน  โดยส่วนใหญ่จะเริ่มร้อนอบอ้าวในช่วงเดือนมีนาคม ไปจนถึงประมาณเดือนพฤษภาคม  ซึ่งอาจมีฝนตกบ้างในต้นเดือนพฤษภาคม

11. ยุทธศาสตร์ในการดำเนินงาน (2555-2559)

อนุรักษ์  คุ้มครอง  ฟื้นฟู  และบริหารจัดการทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า  อย่างมีประสิทธิภาพที่ตอบสนองต่อการพัฒนาอย่างยั่งยืนแม่น้ำโขงได้ทัน โครงการฯได้กำหนดยุทธศาสตร์แผนดำเนินงานในระยะ 5 ปีแรก ดังนี้

 

แผนงาน/กิจกรรม

เป้าหมาย/

ปีงบประมาณ

งบประมาณ

2555

2556

2557

2558

2559

1.จัดทำฝายต้นน้ำ

1,000 แห่ง/

200/

200/

200/

200/

200/

แบบผสมผสาน

5,000,000 บาท

1,000,000

1,000,000

1,000,000

1,000,000

1,000,000

2.จัดทำแนวกันไฟ

150 แห่ง/

30/

30/

30/

30/

30/

 

510,000 บาท

102,000

102,000

102,000

102,000

102,000

3.จัดทำป่าเปียก

250 ไร่/

50/

50/

50/

50/

50/

 

1,750,000 บาท

350,000

350,000

350,000

350,000

350,000

4.ปลูกฟื้นฟูป่าต้นน้ำ

1,500 ไร่/

300/

300/

300/

300/

300/

 

3,750,000 บาท

750,000

750,000

750,000

750,000

750,000

5.ปลูกปรับปรุง

2,000 ไร่/

400/

400/

400/

400/

400/

ระบบนิเวศต้นน้ำ

1,320,000 บาท

264,000

264,000

264,000

264,000

264,000

6.ปลูกป่าหวายเพื่อ

1,000 ไร่/

200/

200/

200/

200/

200/

การอนุรักษ์ดินและน้ำ

3,500,000 บาท

700,000

700,000

700,000

700,000

700,000

รวมงบประมาณ(บาท)

15,830,000

3,166,000

3,166,000

3,166,000

3,166,000

3,166,000

12. ผลการดำเนินงาน

ปีงบประมาณ

ปลูกป่าทั่วไป

 

    ปลูกป่า       ไม้ใช้สอย (ไร่)

ฝายต้นน้ำ

ปลูกหวาย (ไร่)

ปรับปรุงระบบ

 

(ไร่)

กึ่งถาวร

ผสมผสาน

นิเวศต้นน้ำ

 

2550

1๐๐

-

-

2๐

-

-

 

2551

๒๐๐

600

-

20

100

300

 

2552

300

200

3

๕๐

-

300

 

2553

-

-

-

-

-

-

 

รวม

6๐๐

8๐๐

90

1๐๐

60๐

 
 
 

ข่าวสารล่าสุดจากส่วนประสานโครงการพระราชดำริและกิจการพิเศษ

  • วันที่ 20​ พฤษภาคม 63 เวลา 09.00 น. นายชัยพิชิต สอนสมนึก ผู้อำนวยการส่วนประสานโครงการพระราชดำริและกิจการพิเศษ สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 10 (อุดรธานี) และคณะ ได้เดินทางมาตรวจเยี่ยมและติดตามผลการดำเนินงาน ตามแผนงาน   งบประมาณ ประจำปี พ.ศ. 2563 และมาตราก

  • โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริป่าดงภูพาน จังหวัดสกลนคร/มุกดาหาร ได้ร่วมกับโรงเรียนบ้านกกตูม ต.กกตูม อ.เต่างอย จ.สกลนคร ได้จัดพิธีลงนามถวายพระพรเนื่องในโอกาสเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ์บดินเทพยวรางกูร

  • โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ ป่าดงภูพาน จังหวัดสกลนคร/มุกดาหาร เข้าร่วมกิจกรรมโครงการประชารัฐร่วมใจปลูกต้นไม้ให้แผ่นดิน และวันต้นไม้ประจำปีแห่งชาติ พ.ศ. 2561

  • โครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ ป่าดงภูพาน จังหวัดสกลนคร/มุกดาหาร พร้อมด้วยเจ้าหน้าที่โครงการฯ อาจารย์ นักเรียน ส่งมอบงานพัฒนาคุณภาพชีวิต

เข้าดูทั้งหมด

ข่าวสารอื่นๆจากสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 10 อุดรธานี