โครงการพัฒนาพื้นที่ภูผาหักตามพระราชเสาวนีย์ จังหวัดอุดรธานี

ความเป็นมา

                        เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2547 สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ เสด็จเยี่ยมราษฎรบ้านสุมณฑา  นายสหัส  บุญญาวิวัฒน์

     ผู้ช่วยเลขาธิการพระราชวัง ฝ่ายกิจกรรมพิเศษ กราบบังคมทูลปัญหาของพื้นที่ภูผาหัก ซึ่งมีสภาพเป็นป่าเสื่อมโทรมและลักลอบตัดไม้

     ทำลายป่าเพื่อประกอบอาชีพในการนี้ ได้พระราชทานพระราชดำริให้ช่วยกันปลูกเสริมป่า  เพื่อรักษาความชุ่มชื้นในดินและช่วยเก็บน้ำใต้ดิน

      พร้อมทั้งให้ความรู้แก่ราษฎรในด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนป้องกันการบุกรุกตัดไม้ทำลายป่า

พื้นที่ดำเนินการ

                ป่าสงวนแห่งชาติป่าบะยาว-หัวนาคำ-นายูง-หนองกุงทับม้าและป่าหนองหญ้าไซ้ อยู่ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์ Zone  C  อยู่ในเขตพื้นที่ลุ่มน้ำชั้น 2

เนื้อที่ประมาณ 7,500 ไร่ 

วัตถุประสงค์ของโครงการ

                1.เพื่อการอนุรักษ์ฟื้นฟูและพัฒนาทรัพยากรป่าไม้ให้คืนสภาพสมบูรณ์ดังเดิม

                2.เพื่อสร้างความชุ่มชื้นให้กับระบบนิเวศน์ป่าไม้

                3.เพื่อสร้างจิตสำนึกให้ราษฎรมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม

                4.เพื่อป้องกันการบุกรุกทำลายทรัพยากรป่าไม้

                5.เพื่อให้เกิดการสร้างงาน สร้างอาชีพและรายได้แก่ราษฎร

                 เมื่อวันที่  25  ธันวาคม  2547  สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์  พระบรมราชินีนาถ  เสด็จพระราชดำเนินปฏิบัติ  พระราชกรณียกิจ  และทรงเยี่ยมพสกนิกร

  ณ  บ้านสุมณฑา  หมู่ที่  13  ตำบลผาสุก  อำเภอวังสามหมอ  จังหวัดอุดรธานี  ได้ทรงพระราชทานพระราชเสาวนีย์  ต่อนายสหัส  บุญญาภิวัฒน์  ผู้ช่วยราชเลขาธิการ

ในพระองค์, นายสมพล  สุขโหตุ  รองอธิบดีกรมทรัพยากรน้ำ, นายจารึก  ปริญญาพล  ผู้ว่าราชการจังหวัดอุดรธานี, นายวีระศักดิ์ ประสานศรี  หัวหน้าหน่วยป้องกัน

รักษาป่าที่ อด 10 (วังสามหมอ) นายธราดร  เบ็ญจจินดา  เจ้าหน้าที่สำนักงานจังหวัดอุดรธานี  ผู้ใหญ่บ้านผาสุก, บ้านผาทอง, บ้านสุมณฑา, บ้านโนนม่วงหวาน,

บ้านน้อยมาสีสถาพร, ความว่า “ ขอให้ช่วยกันปลูกเสริมป่า เพื่อสร้างความชุมชื้นในดิน ถ้าไม่มีป่าก็ไม่มีน้ำใต้ดิน แม้จะสร้างอ่างเก็บน้ำ ก็จะแห้งแล้ง ดังนั้นจะต้องปลูก

ต้นไม้เสริมให้มาก ๆ ไปทุกแห่ง ก็บอกตลอด แต่ไม่ทำกันต้องช่วยกันนะ ไม่เช่นนั้น มีปัญหาขาดน้ำใต้ดินแน่แน่ อันตรายมาก แล้วแต่เดิมต้นไม้ใหญ่ ๆ มีอะไรบ้าง

และพระองค์ทรงมีพระราชเสาวนีย์ย้ำว่า  ต้องช่วยกันปลูกเสริมขึ้นมาให้ได้และต้องบอกชาวบ้าน  ช่วยกันรักษาป่าไว้ให้ดี ขอบใจนะ ”

วัตถุประสงค์ของโครงการ       

                1.เพื่อการอนุรักษ์ฟื้นฟูและพัฒนาทรัพยากรป่าไม้ให้คืนสภาพสมบูรณ์ดังเดิม

                2.เพื่อสร้างความชุ่มชื้นให้กับระบบนิเวศน์ป่าไม้

                3.เพื่อสร้างจิตสำนึกให้ราษฎรมีส่วนร่วมในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม

                4.เพื่อป้องกันการบุกรุกทำลายทรัพยากรป่าไม้

                5.เพื่อให้เกิดการสร้างงาน สร้างอาชีพและรายได้แก่ราษฎร

พื้นที่ดำเนินการ

               ป่าสงวนแห่งชาติป่าบะยาว – ป่าหัวนาคำ – ป่านายูง  - ป่าหนองกุงทับม้าและป่าหนองหญ้าไซ อยู่ในพื้นที่ป่าอนุรักษ์  (Zone C)

และอยู่ในเขตอุยานแห่งชาติภูผาเหล็กอยู่ในเขตพื้นที่ลุ่มน้ำชั้น  2  เนื้อที่ประมาณ  8,194   ไร่

ประโยชน์    

                         1. ทำให้ราษฎรในพื้นที่หมู่บ้านผาสุกและบ้านสุมณฑา  ตำบลผาสุก อำเภอวังสามหมอ  จังหวัดอุดรธานี

                              ได้รับประโยชน์รวมทั้งสิ้น 346 ครัวเรือน ราษฎร  1,169  คน  ได้รับประโยชน์ มีรายได้จากการปรับปรุงระบบ

                               นิเวศน์ต้นน้ำฟื้นฟูสภาพป่าและก่อสร้างฝายต้นน้ำ

                          2. ทำให้ราษฎรในพื้นที่มีจิตสำนึกในการหวงแหนทรัพยากรป่าไม้มีความรู้ความเข้าใจ ด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ

                              และสิ่งแวดล้อมมากขึ้นจากการประชาสัมพันธ์และมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรมปลูกป่าปรับปรุงระบบนิเวศน์

                              ต้นน้ำและปลูกฟื้นฟูป่า

                         3.เป็นการฟื้นฟูอนุรักษ์สภาพแวดล้อมและพัฒนาทรัพยากรป่าไม้ คืนสภาสมบูรณ์  ดีดังเดิมสร้างความชุ่มชื้นให้ระบบนิเวศฯป่าไม้

                             และป้องกันการบุกรุกทำลายทรัพยากรป่าไม้

ผลการดำเนินงานของโครงการพัฒนาพื้นที่ภูผาหัก ตามพระราชเสาวนีย์สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์

พระบรมราชินีนาถ จังหวัดอุดรธานี

โครงการพัฒนาพื้นที่ภูผาหักตามพระราชเสาวนีย์ จังหวัดอุดรธานี ได้รับงบประมาณจากสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จำนวน  1,014,500 บาท(หนึ่งล้านหนึ่งหมื่นสี่พันห้าร้อยบาทถ้วน) จำนวน  5   แผนงานประกอบด้วย

1.ฝายต้นน้ำแบบผสมผสาน จำนวน 100  แห่ง  งบประมาณ  500,000  บาท

2.ฝายต้นน้ำแบบกึ่งถาวรจำนวน  5แห่ง        งบประมาณ 125,000 บาท

3.เพาะชำกล้าไม้มีค่า   จำนวน  50,000กล้า งบประมาณ  250,000  บาท

4.เพาะชำกล้าไผ่  จำนวน  50,000  กล้า  งบประมาณ  139,000  บาท

การดำเนินงานปรากฏผลดังนี้

1 ผลการดำเนินงาน

1.1ดำเนินการก่อสร้างฝายต้นน้ำแบบผสมผสาน  จำนวน100  แห่งซึ่งการดำเนินการเสร็จสิ้น 100  เปอร์เซนต์ในเดือน กันยายน 2556

1.2 ดำเนินการจัดสร้างฝายต้นน้ำแบบกึ่งถาวร  จำนวน5  แห่ง  ซึ่งการดำเนินการเสร็จสิ้น 100  เปอร์เซนต์ในเดือน กันยายน 2556

1.3  ดำเนินการเพาะชำกล้าไม้มีค่าเพื่อแจกจ่ายให้แก่ราษฎร จำนวน  50,000  กล้าซึ่งดำเนินการแล้วเสร็จ 100 เปอร์เชนต์ในเดือนกันยายน  2556

1.4 ดำเนินการเพาะชำกล้าไผ่ เพื่อแจกจ่ายให้แก่ราษฎรและปลูกในพื้นที่โครงการฯ จำนวน  50,000กล้าซึ่งดำเนินการแล้วเสร็จ 100  เปอร์เชนต์ในเดือนกันยายน  2556

2.2ส่งเสริมการการจัดตั้งกลุ่มผู้ปลูกไม้ไผ่ เพื่อเป็นการส่งเสริมรายได้ลดภาระค่าใช้จ่ายในครัวเรือนโดยมีเป้าหมาย

จำนวน  10  ราย

2. ปัญหา/ อุปสรรค

             โครงการพัฒนาพื้นที่ภูผาหัก ตามพระราชเสาวนีย์ จังหวัดอุดรธานีได้รับงบประมาณตามแผนการปฏิบัติงานค่อนข้างที่จะล่าช้าอยู่ในระยะปลาย

ของปีงบประมาณทำให้เป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติงานในบางกิจกรรมเช่นการเพาะชำกล้าไม้ เป็นต้น

3. ประโยชน์ (ด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม)

3.1 ด้านเศรษฐกิจ ในแผนงานส่งเสริมการปลูกไผ่ จะทำให้มีแหล่งอาหารในพื้นที่เพิ่มมากขึ้น และการปลูกไผ่สามารถที่จำก่อให้เกิดรายได้ จากการนำไม้ไผ่มาผลิตเป็นเครื่องมือ เครื่องใช้ ต่างๆ  และได้ส่งเสริมปลูกไม้ไผ่ในพื้นที่ของชุมชนในหมู่บ้านเป้าหมาย ลดการพึ่งพิงป่าและเพิ่มรายได้ให้แก่ครัวเรือน

3.2 ด้านสังคม จากากรที่ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงาน กปร. ทำให้ราษฎรได้มีส่วนร่วมในกิจกรรมการปลูกป่า ทำให้เกิดความสามัคคีในชุมชนของตนและชุมชนใกล้เคียงจากการทำกิจกรรมร่วมกัน และทำให้เกิดจิตสำนึกในการรักษาสิ่งแวดล้อม

3.3 ด้านสิ่งแวดล้อม ทำให้พื้นที่โครงการพัฒนาพื้นที่ภูผาหัก ตามพระราชเสาวนีย์ จังหวัดอุดรธานีและพื้นที่โดยรอบโครงการฯที่ได้รับการสนับสนุนกล้าไม้จากโครงการ ฯ ในการจัดกิจกรรมการปลูกป่า เกิดความหลากหลายทางชีวภาพ มีแหล่งน้ำที่จะใช้ประโยชน์ในฤดูแล้งโดยเฉพาะฝายต้นน้ำแบบกึ่งถาวร สามารถที่จะเป็นแหล่งสำรองน้ำในฤดูแล้ง ทำให้เกิดความชุ่มชื้นและช่วยกักเก็บตะกอนในบริเวณที่ก่อสร้างฝายผสมผสาน และเพิ่มพื้นที่ป่าจากการที่ได้แจกจ่ายกล้าไม้ให้แก่ประชาชน หน่วยงานราชการ เพื่อปลูกในกิจกรรมต่างๆ

ข่าวสารล่าสุดจากส่วนประสานงานโครงการพระราชดำริ

  • เจ้าหน้าที่โครงการฯ ได้ไปประชาสัมพันธ์ สร้างจิตสำนึก ปลูกฝังให้นักเรียนโรงเรียนบ้านคำจวง ต.ผาสุก อ.วังสามหมอ จ.อุดรธานี ในการอนุรักษ์ทรัพยากร กิจกรรมครูป่าไม้

  • โครงการพัฒนาพื้นที่ภูผาหักตามพระราชเสาวนีย์ จังหวัดอุดรธานี (สปร.สบอ10.) ร่วมพิธีบวงสรวงศาลหลักเมือง

  • วันที่ 12 ก.ย 2561 นายทวี แก้วพวง ผอ.ส่วนจัดการต้นน้ำ สบอ.10 ร่วมกับโครงการพัฒนาพื้นที่ภูผาหัก จ.อุดรธานี อช.ภูผาเหล็ก หน่วยจัดการต้นน้ำพุง ร่วมสำรวจพิจารณาความเหมาะสมในการจัดสร้างฝายต้นน้ำ 125 ปีอุดรธานี

  • โครงการพัฒนาพื้นที่ผาหักฯ จ.อุดรธานีร่วมกับ กศน.อำเภอวังสามหมอ จัดกิจกรรมการเรียนรู้นอกสถานที่ ณ.โครงการพัฒนาพื้นที่ภูผาหักฯ โดยกลุ่มผู้สูงวัย จำนวน 120 คน

เข้าดูทั้งหมด

ข่าวสารอื่นๆจากสำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 10 อุดรธานี